... Als in het begin van de negende eeuw de prediker H. Odolfs het dichtbeboste Flieouwe of Felua doorkruiste, vertoefde hij enige tijd in een heidense oase, te midden der woestenijen. Nadat men de christelijke leer aannam, wilde Odolfs er ook graag een christkapel van hout of steen bouwen. Wat zou hij eerst bouwen de kapel of huizen? Volgens de legende (Buddingh) gebeurde het volgende: 'Onder het driewerf slaan des Kruisteekens rees er een in priestergewaad vergramde Geest voor hen op, die riep: 'Voort, huizen'! ... alsof hij zeggen wilde: 'Maakt voort, bouwt huizen'! De plaats waar dit zou zijn geschied, heette eeuwen daarna nog 'Geest'. . .. en de oase werd: 'Voorthuizen'.

In vroeger dagen was Voorthuizen vergeleken bij nu én paradijs én wildernis! Er heerste nog stilte en rust. Er was niemand die haast had. Alles ging zo zijn natuurlijke gang. Maatstaf was de mens, die zich middels zijn metgezel, het paard, de os en de hond, verplaatste. De gemoedelijkheid hing als het ware in de lucht, ... en men had ook meer tijd voor elkaar!

Door de eeuwen heen is alles langzamerhand veranderd. De rust is op de loop, ze past ook niet meer in de dwingende systemen van de razende techniek. Het intieme in de natuur verdwijnt, zoals de kronkelpaadjes door de velden en de bossages, in de omgeving. Er is geen andere remedie!

Hoe pittoresk was ook de bouwstijl van vroeger. Men ziet nu alleen nog maar kale vlaktes, waarop men steden bouwt - grote cementen kisten, waarin ieder zich in zijn eigen afdelinkje verstopt, met zijn televisiemeubel! Er zijn dus veel verschillen merkbaar geworden: van plaggenhut tot wolkenkrabber en van ossewagen tot raket . ... 't Is allemaal een kwestie van even wennen!

Wat het karakter van de mensen uit de Voorthuizer oase betreft: het bleef altijd een gastvrij volkje. Als je ging buurten kwam er al gauw 'koffie met besjuut' op tafel! U kunt de oude Voorthuizenaar herkennen aan z'n: 'Ikken en jie'.

Zoals overal in de wereld was het ook hier niet altijd vooruitgang en geestelijke bloei. Herhaalde malen 'bombardeerde' men elkaar. - onder vrome leuzen - tot het martelaarschap, meestal ter wille van ideeën of dogma's over het Ontastbare en het Onzichtbare! In plaats van de mysterieuze verschillen te bepraten, ging men krijgshaftig uiteen!

Het fotoboek dat u hier voor u heeft, getuigt van het voormelde. Dank zij de door mijn vader, G .J. van de Haar, ter hand gestelde negatieven- en fotoverzameling, die nagenoeg onbeschadigd gebleven zijn, alsmede de medewerking van mej. A.G. van den Broek en de heer J. van Ginkel te Voorthuizen, en de heer A. van Ramshorst te Doorn en anderen, die mij met raad en daad bijstonden, kon dit boek tot stand komen.

Bij de vele voorvallen hierin vermeld en uitgebeeld, zouden korte verhalen en wat meer gezegden ook wel op zijn plaats geweest zijn, maar helaas ... de doden zwijgen, terwijl ook de overleveringen beperkt zijn.

Deze verzameling is dus slechts een systematisch overzicht van Voorthuizen en omgeving, aan de hand waarvan u zich naar ik hoop, weer gemakkelijk zult kunnen inleven in de sfeer van vroeger.

Henk van de Haar.