(TO)'T NUT VAN BOUW

Op de foto het al lang geleden afgebroken Tol no. 8 met daarvoor twee boerewagens "vol geladen met jonge meisjes". Links op de foto de fraaie, gietijzeren gaslantaarn en de ANWBhandwijzer met verwijzingen naar Apeldoorn, het Uddelermeer, Putten en (mogelijk) Garderen.

Helemaal rechts is nog een gedeelte zichtbaar van het oude verenigingslokaal, door de oude Voorthuizenaren om onverklaarbare redenen ,,'t Nutsgebouw" genoemd.

Bij de betiteling "Nutsgebouw" denkt men onwillekeurig aan de vergader- en feestlokaliteiten die door de plaatselijke departementen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen werden gebouwd. In het dorp Barneveld was ,,'t Nut" lange tijd eigenaar van het gebouw op de hoek van de Langstraat en de Nieuwstraat, waarin thans een grootwinkelbedrijf is gevestigd. Voorthuizen. had geen eigen departement en dus geen echt ,,nutsgebouw". Waarschijnlijk werd hiermee het door de eigenaar van "De Vergulde Wagen", P. Bouw, in 1909 geopende verenigingsgebouw bedoeld. Dit gebouw kon voor verschillende doeleinden worden gebruikt en de inwoners van Voorthuizen schenen zich dit dan ook goed te realiseren. Bij de ingebruikneming op 14 januari 1909 gaven vele verenigingen acte de présence. De muziekvereniging "Crescendo" maakte een rondgang door het dorp en "trad met een talrijke schare het gebouw binnen".

Verscheidene sprekers voerden bij de opening het woord: E. Sandvoort, A. Engelen, meester G. A. van den Berg, C. Versteeg, A. van Vaneveld en A. van der Werken. De meesten hiervan waren bestuursleden van de verenigingen die in de toekomst gebruik van dit lokaal zouden gaan maken. Geen wonder dat velen tot de konklusie kwamen "dat het gebouw voorzag in eene grote behoefte". Erg lang heeft het gebouw niet bestaan want in 1937 werd , , 't Nut" gesloopt.

De muziekvereniging "Crescendo" heeft wel het meest van de bouw van dit lokaal kunnen profiteren. ,,Crescendo" werd 24 mei 1908 opgericht en repeteerde dat eerste jaar in een met moeite verkregen schoollokaal. Op 26 december van datzelfde jaar ging "Crescendo" voor de eerste keer de straat op nadat men een leuke mars had ingestudeerd onder leiding van de dirigent, de heer A. van der Werken uit Putten. Evenals het muziekgezelschap "Erica" te Barneveld, werd "Crescendo" gesubsidieerd door de door het Departement Barneveld van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen gestichte Spaarbank van 1845. ,,Crescendo" kreeg / 100,- per jaar waarvoor men tenminste twee uitvoeringen per jaar in Barneveld moest geven en toe moest staan dat de boeken van de penningmeester door twee bestuursleden van de Spaarbank werden gekontroleerd. Vlak achter Tol no. 8, en op deze foto dus niet zichtbaar, stond de kruidenierswinkel, annex drogisterij, van Heipeu (Heintje van de Burgt). De naam .Heipeu" dankte de vrouw aan het feit dat de neefjes en nichtjes .Heintjerneu'' (tante Heintje) niet konden uitspreken en het tot .Heipeu" verbasterden. Heintje was assistente van dokter Hamburger geweest. Na het vertrek van de arts begon ze met haar broer Geurt de winkel achter Tol 8.
Heipeu was met haar neepjesmuts nog een van de velen die destijds de klederdracht in ere hielden. Van alle nieuwtjes was zij op de hoogte en zij was een trouwe en gezellige bezoekster van het doktershuis waar ze mevrouw Budke van alle nieuwtjes op de hoogte bracht.