,,DE MORIAAN", LATER HET HUIS "WEL TEVREDEN"

Naast "De Vergulde Wagen" en "De Roskam" was "De Moriaan" de derde belangrijke herberg in het dorp Voorthuizen. Het pand, later een woonhuis en nog later een winkel, stond tot aan de afbraak midden in het dorp en dan ook nog bijna midden op de Hoofdstraat. Aan de linkerzijde stond een ander bekend huis "Rustoord" geheten. Na de afbraak van dit pand verrees hier de textielzaak van de heer Hartkamp.

"De Moriaan" vervulde, evenals de twee andere herbergen in het dorp, een belangrijke rol bij de vergaderingen van de Maalschap. Omtrent één van die vergaderingen staat het volgende in het notulenboek vermeld:

"Ende sijn de gemeene malen op den gestelde Schoudagh ter gewoontlicker plaetse tot Voorthuijsen gecomen, om aldaer naer ouder gewoonte de malen Tinsen te ontfangen, maar de voorss. maelen sijn genoodsaakt geweest (door de quade onthalinge van Gerrit Jansen Moriaen, die sigh niet alleen onderstond op de gemene maelmannen te schelden, maer oock met een bijl op de camer quam, sigh geheel onbehoorlick aenstellende;) sig te retireren naer een andere bequamer plaetse, te weten tot Andries Beerts (De Vergulde Wagen)."

Deze gebeurtenis speelde zich af op 1 augustus 1695 en geeft wel duidelijk weer dat Gerrit Jansen Moriaen een merkwaardige opvatting had over zijn taak als gastheer.

Eind 18de eeuw veranderde de herberg in het huis "Weltevreden", bewoond door de familie Wilbrink, oorspronkelijk afkomstig uit Velp. Hendrik Wilbrink bewoonde het pand van 17951817, Willem Wilbrink van 1818-1859 en diens zoon Willem van 1859-1891. De twee laatste Wilbrinken zijn van grote betekenis geweest voor het dorp Voorthuizen en de gemeente Barneveld. Beiden waren raadslid en met name Willem junior heeft als wethouder veel voor het onderwijs in de gemeente Barneveld gedaan.

De kwekerij van Wilbrink was tot in de wijde omgeving bekend. Burgemeester Nairac schreef er in "Nog een oud hoekje der Veluwe" het volgende over:

,,Tot 1732 was de uitspanning "De Moriaan" de vergaderplaats, thans bewoond door den Veldgraaf Wilbrink en door diens vader herschapen in eene gezellige woning met grooten tuin, die uitmunt door bevalligen aanleg en keur van prachtige sierboomen waaronder een Christus-doorn, een treurbeuk en eiken met wilgenblad van buitengewonen omvang. De welgevulde, om dien tuin gelegen boomkwekerij, beslaat 8 hektaren bouwgrond en is zeer getrokken om het met zorg behandeld grofplantsoen en de vruchtboomen; onder deze behooren een paar soorten handappels, die alle anderen in hoedanigheid en _ vruchtbaarheid overtreffen, te weten: de huismoeder (mère de

famille) en het present van Engeland, een winter-princessenobel. Beide soorten behouden tot in 't late voorjaar hun geur". Voorthuizen wordt wel eens het tuindorp van Barneveld genoemd en niet ten onrechte zoals u in het vorenstaande kon lezen. De onlangs in het dorp gevestigde kwekerijen kunt u zelfs als de voorzetting van een oude traditie zien.

Het huis "Welgelegen" werd in 1939 afgebroken. De situering van het pand, bijna op de as van de tegenwoordige Hoofdstraat, zal tot de afbraak hebben bijgedragen. De Nijkerksche Courant, vermeldde er in haar editie van 22 maart 1939 het volgende over:

,,DE MORIAAN", LATER HET HUIS "WEL TEVREDEN"

,,Eindelijk is aan de Hoofdstraat alhier het eeuwenoude gebouw, het kasteel van den heer W. Wilbrink, zoals dit in vroeger tijd genoemd werd, dat naar men zegt ruim 500 jaar oud moet zijn en een sta in de weg voor het snelverkeer ter plaatse was, uit ons dorp verdwenen, Na den heer Wilbrink, die in 1890 (1891, red.) is overleden, is dit pand in handen van verschillende eigenaars overgegaan. De laatste 20 jaren was het eigendom van den heer W. Hendriks, die er een kruidenierswinkel en bakkerij in dreef. Een gedeelte ervan was graanmalerij en pakhuis van den heer J. van Renselaar. In een verhevenheid in het gebouw hing een luidklok, welke in vroeger jaren dagelijks dienst deed en het werkvolk op gezette tijden het sein gaf van werk- en schafttijd. De klok draagt het jaartal 1 764 en de woorden Pieter Seest, Amstelodam M.E.F.E.C.I.T.".

In de winkel is ook enige tijd de fotohandel van W. van Heil gevestigd geweest en in de graanmalerij was vroeger de meelhandel van Gerrit Jan Knottenbelt gevestigd voordat hij de molen "De twee gebroeders" te Barneveld kocht. Daarna ging de malerij over in handen van de familie Hooijer.