DE DOKTERS VAN HET DORP

Bijgaande oude afbeelding van het kruispunt nabij "De Punt" en het fotootje van de huidige situatie, mogen welhaast maatgevend worden genoemd voor de snelle ontwikkeling van het dorp Voorthuizen. Alleen de oude dokterswoning rechts, destijds gebouwd door dokter Hamburger, bestaat nog.
Links op de foto is nog juist een gedeelte van Tol 8 zichtbaar, daarvoor een bakkerskar. Mogelijk behoorde deze kar toe aan bakker Wouter van den Heuvel die, naast zijn kennis van het bakken van brood en banket, zich een uitstekende kennis van het Esperanto had verworven.
Aan de rechterzijde ziet u nog zo'n fraaie, gietijzeren straatlantaarn en een van de eerste ANWB-handwijzers, waarop nog net , ... eld" is te lezen met daarachter 5,3 km.
Het huis van dokter Hamburger geeft ons de gelegenheid u eens wat te vertellen over de geneeskundige verzorging in vroeger tijden. Voordat het gemeentebestuur er toe over ging om in Barneveld, Voorthuizen en Garderen gemeenteartsen aan te stellen, dienden de kerkdorpen buiten Barneveld zich te bedienen van de in Barneveld gevestigde chirurgijn. Wel woonde er vaak een vroedvrouw in de dorpen die in ieder geval bij bevallingen eerste hulp kon verlenen.
Ook deze vroedvrouwen werden eerst door het ambtsbestuur en later door het gemeentebestuur aangesteld.
Voorthuizen heeft, vooral in latere jaren, een bijzonder goede geneeskundige verzorging gehad. Dit menen wij te mogen afleiden uit het feit dat in Voorthuizen twee straten naar artsen zijn genoemd (Hamburgerstraat en Budkestraat) en dat een tweetal andere artsen: Ten Sokkel Huinink en De l'Espinasse al meermalen voor een dergelijke vernoeming zijn voorgedragen. Dokter Willem Joseph de l'Espinasse, gemeentegeneesheer in Voorthuizen, heeft 34 jaar in dit dorp gewoond en zich gedurende deze tijd op velerlei gebied onderscheiden. Zo was hij van 1858 tot 1865, eerst raadslid en sedert 1859 wethouder van de gemeente Barneveld. In 1865 vertrok De l'Espinasse naar zijn geboorteplaats Hasselt om in 1869 weer in Voorthuizen terug te keren. Hij overleed op 5 november 1888. In een "In Memoriam" in de Barneveldsche Courant van 8 november schreef de redakteur:
,,Een zeer kortstondige ziekte maakte aan een leven vol toewijding een einde. Werkelijk onberekenbaar is dit verlies. Gedurende de paar dagen zijner ziekte, die dadelijk al het ergste deed vreezen, behoefde men slechts de belangstellende vragen te hoeren, de hopende blikken te zien, om te beseffen, dat door zijn heengaan een leegte zou ontstaan, die moeilijk aan te vullen zal zijn. En waarlijk in de 34 jaren, dat Dr. de l'Espinasse inwoner van Voorthuizen was, wisten de zieken, dat zij hun vertrouwen konden stellen in een bekwaam geneesheer; hadden de behoeftigen dikwijls reden tot dank, wanneer zij ondervonden, met hoeveel liefde "de dokter" hielp, steunde, troostte, waar zulks noodig bleek". / De l'Espinasse werd in 1890 opgevolgd door dokter D. J. Hamburger die in ging wonen bij de weduwe van zijn voorganger. In 1898 liet hij het huis bouwen dat u op de foto kunt zien. Een jaar later trad hij in het huwelijk met Jozina Stal ter gelegenheid waarvan de burgerij van Voorthuizen duidelijk liet merken hem als een waardige opvolger van De l'Espinasse te beschouwen. Groot was dan ook de ontsteltenis toen in juni 1902 het bericht kwam dat dokter Hamburger was benoemd tot inspekteur bij de volksgezondheid. Wij kunnen slechts gissen naar de vele smeekbeden die men tot de dokter heeft gericht om toch maar te willen blijven, maar feit is dat de Barneveldsche Courant in augustus van dat jaar kon melden dat dokter Hamburger voor zijn benoeming tot inspekteur had bedankt. Een zucht van verlichting ging door Voorthuizen: de dokter blijft!

De vreugde moet echter van korte duur zijn geweest want in oktober van datzelfde jaar vertrok Hamburger naar Utrecht.. In 1905 werd hij opgevolgd door de arts Pieter Bukde, die op 3 januari 1923 overleed en in Voorthuizen werd begraven. Een uitvoerig artikel met betrekking tot deze arts werd opgenomen in de Barneveldse Krant van 27 april 1979.